Η Βιωματική Μάθηση ως Καταλύτης Εθνικής Ανθεκτικότητας: Μετασχηματίζοντας την Εμπειρία σε Συλλογική Γνώση

[koutvag]

Στον χώρο της εκπαίδευσης ενηλίκων, η μετάβαση από την παραδοσιακή αποστήθιση στη βιωματική μάθηση δεν αποτελεί απλώς μια παιδαγωγική επιλογή, αλλά μια στρατηγική αναγκαιότητα για τη συγκρότηση μιας ανθεκτικής κοινωνίας. Μέσα από την πολυετή μου ενασχόληση με την εκπαίδευση στελεχών σε περιβάλλοντα υψηλών απαιτήσεων, όπως αυτά της Πολεμικής Αεροπορίας, διαπιστώνω καθημερινά ότι η γνώση αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν «βιώνεται» και μετουσιώνεται σε πράξη. Στο πλαίσιο της διδακτορικής μου έρευνας για την αμυντική οικονομία, αναδεικνύεται διαρκώς ότι ο κρισιμότερος «πολλαπλασιαστής ισχύος» ενός κράτους δεν είναι οι υλικές υποδομές, αλλά το ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτει την ικανότητα να μαθαίνει από την εμπειρία και να προσαρμόζεται ακαριαία σε συνθήκες κρίσης.
Η επένδυση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση και στον αναστοχασμό πάνω στην επαγγελματική εμπειρία, είναι ο μόνος δρόμος για να γεφυρώσουμε το χάσμα μεταξύ θεωρίας και αποτελεσματικής διοίκησης. Η βιωματική εκπαίδευση επιτρέπει στον ενήλικα εκπαιδευόμενο να αναγνωρίσει τα δικά του γνωστικά εργαλεία και να τα θέσει στην υπηρεσία του κοινωνικού συνόλου, ενισχύοντας αυτό που ονομάζουμε «λειτουργική ετοιμότητα» του πολίτη. Ευελπιστώ μέσα από αυτόν τον διάλογο στην πλατφόρμα της «Γέννησης», να αναδείξουμε πώς η εκπαίδευση ενηλίκων μπορεί να ξεφύγει από τα στενά όρια των σεμιναρίων και να γίνει το θεμέλιο μιας νέας δημόσιας διοίκησης, η οποία θα βασίζεται στην ουσιαστική επάρκεια και την ανιχνευσιμότητα των δεξιοτήτων, προστατεύοντας τελικά το εθνικό μας συμφέρον μέσα από την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού μας.
Σε αυτό το σημείο, δεν μπορώ να μην ανατρέξω στη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηματίζουσα Μάθηση (Transformative Learning), η οποία υποστηρίζει ότι η πραγματική αλλαγή ξεκινά από τη στιγμή που ο ενήλικας έρχεται αντιμέτωπος με ένα «αποπροσανατολιστικό δίλημμα», μια κρίση δηλαδή που τον αναγκάζει να επανεξετάσει τις παγιωμένες αντιλήψεις και τις παραδοχές του. Στο πλαίσιο του φορέα μας, αυτός ο μετασχηματισμός των νοηματικών μας πλαισίων είναι η μόνη οδός για να περάσουμε από την παθητική αποδοχή μιας κοινωνικής στασιμότητας στην ενεργητική συνδιαμόρφωση του μέλλοντός μας. Η κριτική αναστοχαστικότητα που προτείνει ο Mezirow δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή έννοια, αλλά το εργαλείο που μας επιτρέπει να αποδομήσουμε τον ελιτισμό της εξουσίας και να λειτουργήσουμε ως αυτόνομοι πολίτες, ικανοί να κρίνουν και να πράττουν με βάση τη δική τους, επεξεργασμένη εμπειρία και όχι με βάση έτοιμα ιδεολογικά στερεότυπα που μας επιβλήθηκαν.