Πρόταση - ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

[Γιώργος Βλάμης - Ιδρυτής]

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Ανεξαρτησία – Ταχύτητα – Διαφάνεια – Θεσμική Αποτελεσματικότητα
1. Αποστολή της Δικαιοσύνης

Η Δικαιοσύνη αποτελεί τον θεμέλιο λίθο κάθε δημοκρατικού πολιτεύματος.
Αποστολή της είναι:

η προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών,

η εμπέδωση του Κράτους Δικαίου,

η θεσμική σταθερότητα και προβλεψιμότητα,

και η εμπιστοσύνη του πολίτη προς την Πολιτεία.

Η «Γέννηση» προτείνει μια συνολική, δομική και λειτουργική μεταρρύθμιση με στόχο ένα σύστημα δικαιοσύνης που αποδίδει έγκαιρα, αμερόληπτα και αποτελεσματικά.

2. Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης
2.1 Αποπολιτικοποίηση των ανώτατων δικαστικών επιλογών

Θεσμοθέτηση ανεξάρτητης επιτροπής επιλογής ηγεσιών (Αρείου Πάγου, ΣτΕ, Ελεγκτικού Συνεδρίου).

Κατάργηση του κυβερνητικού διορισμού της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.

Συμμετοχή: ανώτατοι δικαστές, νομικοί λειτουργοί, πανεπιστημιακοί, εκπρόσωποι διαφάνειας.

2.2 Εγγυήσεις αμεροληψίας

Κώδικας δεοντολογίας με δεσμευτική ισχύ.

Διαφανείς διαδικασίες μεταθέσεων, προαγωγών και αξιολόγησης δικαστών.

Αυστηρό πλαίσιο συμφερόντων και οικονομικών δηλώσεων (πόθεν έσχες).

3. Ταχύτητα στην απονομή δικαίου

Η καθυστέρηση αποτελεί κρίσιμη παθογένεια. Προτείνονται:

3.1 Ψηφιακή Δικαιοσύνη

Πλήρης ηλεκτρονικοποίηση της διαδικασίας σε όλα τα στάδια:

ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων,

ηλεκτρονικά πινάκια,

ηλεκτρονική παρακολούθηση της υπόθεσης από τους πολίτες,

ψηφιακή υπογραφή δικαστών,

εξ αποστάσεως συνεδριάσεις σε μη ποινικές υποθέσεις.

Ολοκληρωμένο e-Justice Portal με όλα τα δεδομένα διαθέσιμα.

3.2 Νέο Σύστημα Διαχείρισης Υποθέσεων

Χρονοπρογραμματισμός με βάση φόρτο εργασίας.

Αλγόριθμος ισόρροπης κατανομής υποθέσεων.

Ειδικά «fast track» τμήματα για οικονομικές διαφορές, φορολογικές και ψηφιακές υποθέσεις.

3.3 Εκσυγχρονισμός Πολιτικής Δικονομίας

Περιορισμός αναβολών σε δύο ανά υπόθεση.

Ανώτατα όρια διάρκειας διαδικασίας.

Υποχρεωτική προδικασία συμβιβασμού σε αστικές/εμπορικές διαφορές.

4. Διαφάνεια – Δημόσια Λογοδοσία
4.1 Ετήσια Έκθεση Δικαιοσύνης

Υποχρεωτική δημόσια παρουσίαση στα ΜΜΕ και στη Βουλή.

Στατιστικά: χρόνοι απονομής, δείκτες ποιότητας, αριθμός εφέσεων, αποφάσεων, πειθαρχικών.

4.2 Ανοιχτά Δεδομένα Νομολογίας

Πρόσβαση σε όλες τις αποφάσεις μέσω ενιαίας ψηφιακής βάσης.

Εκσυγχρονισμένη ανώνυμη δημοσίευση αποφάσεων.

4.3 Καθολική Διαφάνεια Πειθαρχικών Διαδικασιών

Δημοσίευση αποτελεσμάτων πειθαρχικών ελέγχων.

Προστασία μαρτύρων και όσων καταγγέλλουν παραβιάσεις.

5. Αναβάθμιση Δικαστικών Υποδομών και Ανθρώπινου Δυναμικού
5.1 Νέες υποδομές – Δικαστικά Μέγαρα

Κατασκευή σύγχρονων κτιριακών εγκαταστάσεων με πρότυπα ευρωπαϊκών δικαστηρίων.

Ψηφιακός εξοπλισμός, ασφάλεια, προσβασιμότητα ΑμεΑ.

5.2 Ενίσχυση ανθρώπινου δυναμικού

Σταδιακή αύξηση δικαστικών υπαλλήλων για πλήρη στελέχωση.

Νέο πλαίσιο επαγγελματικής εκπαίδευσης και πιστοποίησης.

Συνεχής επιμόρφωση δικαστών και εισαγγελέων (ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, cybercrime, AI).

6. Ποινική Δικαιοσύνη – Ασφάλεια με σεβασμό στα δικαιώματα
6.1 Σύγχρονη, αποτελεσματική ποινική πολιτική

Επικαιροποίηση ποινικού κώδικα σε οικονομικά εγκλήματα, cybercrime, ενδοοικογενειακή βία.

Αυστηροποίηση ποινών για οργανωμένο έγκλημα, διαφθορά, trafficking.

Εναλλακτικές ποινές για μικροπαραβάσεις (ώστε να αποσυμφορούνται φυλακές).

6.2 Εισαγγελική λειτουργία

Ανεξάρτητο σώμα, με ενισχυμένη αυτονομία από την εκτελεστική εξουσία.

Μηχανισμός εποπτείας για υποθέσεις υψηλού δημόσιου ενδιαφέροντος.

7. Σωφρονιστικό Σύστημα – Από την αποθήκη ψυχών στη σωφρονιστική πολιτική
7.1 Νέες αρχές σωφρονισμού

Προτεραιότητα η ασφάλεια, αλλά με παράλληλη επανένταξη.

Εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, ψυχοκοινωνική στήριξη.

7.2 Ψηφιακός έλεγχος & διαφάνεια

Κάμερες σε κοινόχρηστους χώρους φυλακών.

Ψηφιακή καταγραφή γεγονότων.

7.3 Αποσυμφόρηση

Ειδικές δομές χαμηλής όχλησης για μη βίαια αδικήματα.

Ημιελεύθερο καθεστώς με ηλεκτρονική επιτήρηση.

8. Θεσμικές Τομές – Νέο Μοντέλο Δικαστικής Διακυβέρνησης
8.1 Ανεξάρτητη Αρχή Δικαστικής Διακυβέρνησης

Αναλαμβάνει:

προγραμματισμό δικαστικού έργου,

στατιστικές αναλύσεις,

αξιολόγηση δικαστηρίων,

ψηφιακό μετασχηματισμό,

επιτήρηση διοικητικών λειτουργιών.

8.2 Συνταγματική Θωράκιση Δικαστικής Ανεξαρτησίας

Ρήτρες μη παρέμβασης πολιτικής εξουσίας.

Ενίσχυση συνταγματικών δικλίδων για αυθαιρεσίες.

8.3 Εθνικό Σχέδιο Δημοσίου Δικαίου

Κωδικοποίηση νομοθεσίας.

Μείωση νομοθετικής πολυπλοκότητας (η χώρα αλλάζει νομικό πλαίσιο κάθε 15 μέρες).

9. Δικαιοσύνη του Πολίτη – Εξυπηρέτηση, πρόσβαση, ισότητα
9.1 Κέντρα Εξυπηρέτησης Δικαιοσύνης

Όπως τα ΚΕΠ: ενιαία σημεία εξυπηρέτησης για όλα τα δικαστικά έγγραφα.

Αυτόματη ηλεκτρονική παρακολούθηση αιτημάτων.

9.2 Πρόσβαση για όλους

Νομική βοήθεια για ευάλωτους.

Ειδικές ρυθμίσεις για ΑμεΑ και άτομα με περιορισμένες δυνατότητες.

9.3 Δικαστική διαμεσολάβηση

Ενίσχυση θεσμού ιδιωτικής και δημόσιας διαμεσολάβησης.

Μείωση υποθέσεων που εισέρχονται σε δικαστήρια κατά 25–30%.

10. Εμπιστοσύνη – Το κοινωνικό συμβόλαιο της Δικαιοσύνης

Η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης δεν είναι τεχνική μόνο υπόθεση. Αποτελεί εθνική προϋπόθεση για να λειτουργήσει:

η οικονομία,

το κράτος,

η κοινωνική συνοχή,

η δημοκρατική συμμετοχή,

η προστασία του πολίτη.

Το Εθνικό Σχέδιο της «Γέννησης» αποσκοπεί στην οικοδόμηση ενός συστήματος που δεν θα «αποδίδει δικαιοσύνη» μόνο, αλλά θα εμπνέει εμπιστοσύνη.