ΕΠΙΣΗΜΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ, ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

Το ζήτημα του οικονομικού συστήματος και της σχέσης του με την πολιτική εξουσία βρίσκεται στον πυρήνα της σύγχρονης θεσμικής κρίσης. Ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η οικονομία επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των κομμάτων, την ποιότητα της δημοκρατίας και την καθημερινότητα των πολιτών.

1. Η οικονομία ως παράγοντας διαμόρφωσης της πολιτικής

Αναγνωρίζουμε ότι κάθε οικονομικό μοντέλο διαμορφώνει και το αντίστοιχο πολιτικό περιβάλλον.
Ο σημερινός καπιταλισμός, ιδίως στις περιπτώσεις όπου λειτουργεί χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπίας, παράγει:

υπερσυγκέντρωση οικονομικής ισχύος,

επιρροή οικονομικών κέντρων στις πολιτικές αποφάσεις,

αποδυνάμωση των θεσμών,

κοινωνικές και εισοδηματικές ανισότητες.

Γι’ αυτό και ο φορέας μας υποστηρίζει την ανάγκη για ένα οικονομικό σύστημα δημοκρατικό, ρυθμισμένο, κοινωνικά ισορροπημένο και θεσμικά θωρακισμένο.

Δεν αποδεχόμαστε ούτε τον ανεξέλεγκτο καπιταλισμό, ούτε τον συγκεντρωτικό κρατισμό.
Υποστηρίζουμε ένα μικτό, δημοκρατικό μοντέλο οικονομίας όπου η αγορά λειτουργεί, αλλά δεν καθορίζει την πολιτική εξουσία.

2. Ο πολίτης ως φορέας κυριαρχίας – όχι ως “πελάτης” του κράτους

Η θεμελιώδης αρχή μας είναι ότι ο πολίτης δεν είναι παθητικός δέκτης κυβερνητικών αποφάσεων.
Δεν είναι «πελάτης», ούτε «καταναλωτής» υπηρεσιών του κράτους.

Η έννοια της “συνιδιοκτησίας” του κράτους είναι πολιτική και συνταγματική, όχι οικονομική.

Σημαίνει ότι:

η εξουσία πηγάζει από τον λαό,

ο πολίτης έχει δικαίωμα συμμετοχής, ελέγχου και λογοδοσίας,

οι θεσμοί δεν λειτουργούν υπέρ ιδιωτικών συμφερόντων αλλά υπέρ του συλλογικού καλού.

Το κράτος δεν είναι Α.Ε.
Είναι ο θεσμικός φορέας της λαϊκής κυριαρχίας.

3. Ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και δημοκρατική οικονομία

Σε αντίθεση με τις δύο ακραίες εκδοχές —τον απόλυτο κρατισμό και την πλήρη ιδιωτικοποίηση— προτείνουμε ένα μοντέλο δημοκρατικής οικονομίας, όπου:

οι στρατηγικοί τομείς (ενέργεια, υγεία, νερό, υποδομές) τελούν υπό δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο,

η ιδιωτική οικονομία λειτουργεί μέσα σε κανόνες και διαφάνεια,

οι συνεταιριστικές και κοινωνικές επιχειρήσεις ενισχύονται,

και οι πολιτικές αποφάσεις δεν υπαγορεύονται από οικονομικά κέντρα ισχύος.

Με άλλα λόγια:
η οικονομική δραστηριότητα υπηρετεί την κοινωνία, όχι το αντίστροφο.

4. Ισότητα ευκαιριών = ισότητα όρων ξεκινήματος

Ο όρος “ευκαιρίες για όλους” δεν αναφέρεται σε τυχαίους ανταγωνιστικούς μηχανισμούς.
Αφορά:

δίκαιη πρόσβαση στην παιδεία,

αξιοκρατικό δημόσιο,

διάφανη φορολογία,

κοινωνική κινητικότητα,

ισότητα πρόσβασης στην αγορά εργασίας.

Η ζωή δεν είναι “ευκαιρία”.
Το κράτος οφείλει να εξασφαλίζει δίκαιους θεσμικούς όρους, ώστε ο καθένας να μπορεί να αναπτύξει τις δυνατότητές του.

5. Η κοινωνία ως συμμετέχων στη νομοθέτηση

Στο πολιτικό μας όραμα, η νομοθέτηση δεν είναι έργο μιας κλειστής κομματικής ελίτ.

Πιστεύουμε σε:

υποχρεωτική Δημόσια Διαβούλευση με ουσιαστική επεξεργασία,

θεσμοθετημένες ψηφιακές πλατφόρμες συμμετοχής των πολιτών,

τοπικά και εθνικά δημοψηφίσματα,

συνεχή αξιολόγηση νόμων και πολιτικών.

Οι νόμοι πρέπει να προκύπτουν από τη σύγκλιση της κοινωνίας και της επιστημονικής τεκμηρίωσης.

6. Τι σημαίνει “Συμμετοχική Τεχνοκρατική Δημοκρατία”

Η πολιτική μας πρόταση συνοψίζεται στο μοντέλο της Συμμετοχικής Τεχνοκρατικής Δημοκρατίας, που συνδυάζει:

α) Συμμετοχική διάσταση

Οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων, με συνεχή διάλογο, ψηφιακά εργαλεία, δημόσια διαβούλευση και θεσμικούς μηχανισμούς ελέγχου.

β) Τεχνοκρατική διάσταση

Οι πολιτικές αποφάσεις βασίζονται σε δεδομένα, μετρήσεις, αξιολόγηση και ανεξάρτητους θεσμούς, όχι σε κομματικές σκοπιμότητες.

Αυτό το μοντέλο εφαρμόζεται ήδη σε χώρες υψηλής θεσμικής ποιότητας όπως η Φινλανδία, η Εσθονία, ο Καναδάς και η Ολλανδία.

7. Συμπέρασμα: Η πολιτική στην υπηρεσία της κοινωνίας

Ο στόχος μας δεν είναι να αναπαράγουμε παλιά ιδεολογικά σχήματα ή δογματικές διαμάχες.
Ο στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε ένα πολιτικό σύστημα όπου:

η δημοκρατία είναι πραγματικά συμμετοχική,

η οικονομία υπηρετεί τον άνθρωπο,

οι θεσμοί λειτουργούν με διαφάνεια,

και ο πολίτης έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της δημόσιας πολιτικής.

Αυτό αποτελεί τη βασική μας αξιακή αρχή και τον πυρήνα της πολιτικής μας ταυτότητας.