"Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας"

[Φιλικός]

Όταν τίθεται η λέξη "κοινωνικό", αυτό παραπέμπει σε κοινωνικά προβλήματα, όπως ο αλκοολισμός ή τα ναρκωτικά, ή ο εθισμός των παιδιών στα social media. Πιστεύω όμως ότι το ερώτημα έχει τεθεί - αν κρίνω και από τις απαντήσεις που διαβάζω - εννοώντας το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδος.
Θα απαντήσω λοιπόν σε αυτό το ερώτημα, στο ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδος.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας λοιπόν είναι το Πολιτειακό. Είναι το στρεβλό πολίτευμα που έχουμε, απόρροια της μακρινής αλλαγής επί [Έχει κρυφτεί από τους Διαχειριστές] που έκανε το Πολίτευμα της χώρας από Προεδρική Δημοκρατία σε Προεδρευομένη Δημοκρατία. Τότε, η ελληνική κοινωνία ζούσε στο μεθύσι της απαλλαγής από την επάρατον Δεξιάν, και ελάχιστοι κατάλαβαν τι αυτό θα σήμαινε. Και σήμανε έναν κατήφορο χωρίς τέλος που ακόμη κατεβαίνουμε ως χώρα, λεηλατημένη πια, κυριολεκτικά ξεβράκωτη, από τους κάθε λογής πολιτικάντηδες που βρέθηκαν στο προσκήνιο με τις ευλογίες "ηγετών" τύπου [Έχει κρυφτεί από τους Διαχειριστές] κλπ.
Έτσι ο Πρόεδρος "εκλέγεται" αλλά καλύτερα να πούμε διορίζεται από την Βουλή, οπότε αφού η εξουσία του δεν απορρέει από τον λαό, δεν μπορεί να έχει και αυξημένες αρμοδιότητες, δεν μπορεί να ασκήσει έλεγχο στα πεπραγμένα της Βουλής.
Αυτό είναι θεμελιώδες. Αντίθετα, στην Προεδρική Δημοκρατία, ο Πρόεδρος εκλέγεται απ' ευθείας από τον λαό και ασκεί έλεγχο στην Βουλή, ως προς το αν αυτή νομοθετεί σύμφωνα με το πρόγραμμα που εξελέγη ή αντίθετα από τα συμφέροντα του λαού.
Από αυτό λοιπόν το θεμελιώδες πρόβλημα, απορρέουν όλα τα άλλα που έχουμε φορτωμένα στην πλάτη μας σήμερα, όπως το επαίσχυντο άρθρο 86, όπως η εκλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, και όλα τα άλλα.
Και για να είμαστε ακριβείς, έχουν φροντίσει οι πολιτικάντηδες (γιατί πολιτικοί δεν είναι) και έχουν μετασχηματίσει ακόμη και την Προεδρευομένη Δημοκρατία στα μέτρα τους, σε "Εκλόγιμη Μοναρχία" όπως πολύ εύστοχα ο καθηγητής [Έχει κρυφτεί από τους Διαχειριστές] έχει θέσει τον όρο στον δημόσιο διάλογο. Και γι' αυτό άλλωστε τον έχουν κόψει από κάθε κανάλι κι από κάθε ΜΜΕ.
Αν λοιπόν εμείς οι πολίτες, "We the People" που πολύ σωστά ξεκινάει το Αμερικανικό Σύνταγμα, δεν απαιτήσουμε στην δημόσιο διάλογο και διά της ψήφου να αλλάξει αυτό, να "επισκευάσουμε" το πολίτευμά μας και να το κάνουμε να λειτουργεί σωστά, με ανάδραση ελέγχου της εξουσίας μέσω της διαδρομής Λαός - Πρόεδρος - Βουλή, δεν πρόκειται να διορθωθεί τίποτε.
Πασαλείμματα θα γίνονται, όπως αυτό που επιχειρούν τώρα οι πολιτικάντηδες με την αναθεώρηση του Συντάγματος που ανακοίνωσε ο [Έχει κρυφτεί από τους Διαχειριστές], που θα κάνουν λέει αλλαγές στο άρθρο 86 αλλά δεν θα το καταργήσουν, κλπ. Μια προσπάθεια να ρίξουν στάχτη στα μάτια, και να πουν στο εκλογικό σώμα "Ορίστε, αλλάξαμε το άρθρο 86, αλλάξαμε και τον τρόπο που εκλέγεται η ηγεσία του Αρείου Πάγου, ξαναψηφίστε εμάς", όχι.... την [Έχει κρυφτεί από τους Διαχειριστές] ας πούμε.
Κλείνοντας, σας ευχαριστώ για το βήμα να μοιραστώ τις σκέψεις μου,
και ευχαριστώ και κάθε φίλο που μπήκε στον κόπο να τις διαβάσει.

[Γιώργος Βλάμης - Ιδρυτής]

Αγαπητέ φίλε
Σ ευχαριστούμε για την παρέμβασή σου.

Δυο λόγια ως προς την διαδικασία.

Η προσπαθεια που κανουμε μεσω της πλατρφόρμας αυτής είναι το να κάνουμε καταγραφή πραγματικών προβλημάτων του πολίτη και της πολιτείας και σύνθεση θετικών προτάσεων και λύσεων, αποφεύγοντας αναφορές σε ονόματα και "κατηγορίες" σε πρόσωπα, γεγονός που ενισχύει τον διχασμό.

Θα ζητηθεί από την ανεξάρτητη δικαιοσύνη που πρεσβεύουμε, (όταν θα γίνει ανεξάρτητη) να ελέγξει ολόκληρη την περίοδο μετά την μεταπολίτευση και να αποφανθεί ανεξάρτητα πλέον.

Όπως είδατε, η πλατφόρμα έχει ρυθμιστεί ώστε να αποκρύπτει εκφράσεις που προάγουν εκούσια ή ακουσια τον πολιτικό εκνευρισμό και την ατελείωτη διαμάχη που ζούμε μέχρι σήμερα σε κάθε μέσο επικοινωνίας.

Καλούμε σε επιχείρημα, και όχι σε χαρακτηρισμούς. Το επιχείρημα ΟΥΔΕΙΣ μπορει να χλευάσει. Μόνο με επιχειρήματα και προτάσεις θα αλλάξουμε τα πράγματα.

Με τον όρο «πολιτειακό πρόβλημα» εννοούμε ένα ζήτημα που αφορά στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους:
πώς κατανέμεται η εξουσία, πώς λειτουργούν οι θεσμοί, ποια είναι η σχέση πολιτείας–πολιτών και αν το σύστημα διακυβέρνησης δουλεύει όπως προβλέπεται.

Τι μπορεί να σημαίνει στην πράξη

Ανάλογα με το πλαίσιο, «πολιτειακό πρόβλημα» μπορεί να αναφέρεται σε:

- αδύναμη ή προβληματική διάκριση των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική)
- έλλειψη θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών
- προβλήματα δημοκρατικής νομιμοποίησης (χαμηλή συμμετοχή, έλλειψη εμπιστοσύνης)
- δυσλειτουργία θεσμών, πελατειακό κράτος, ατιμωρησία
- σύγχυση αρμοδιοτήτων ή υπερσυγκέντρωση εξουσίας

Υπάρχει «διαπιστωμένα» πολιτειακό πρόβλημα;

Εδώ η απάντηση είναι πιο σύνθετη:

Δεν υπάρχει πάντα ομοφωνία ότι ένα κράτος έχει πολιτειακό πρόβλημα με την έννοια μιας θεσμικής «ανωμαλίας» (π.χ. κατάλυση Συντάγματος).

Ωστόσο, πολλοί συνταγματολόγοι, πολιτικοί επιστήμονες και πολίτες μιλούν για πολιτειακό πρόβλημα όταν:

οι θεσμοί τυπικά υπάρχουν αλλά λειτουργούν πλημμελώς
το Σύνταγμα δεν παραβιάζεται ανοιχτά, αλλά παρακάμπτεται στην πράξη
υπάρχει χρόνια κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα

Άρα τι ισχύει;

Το πολιτειακό πρόβλημα δεν είναι πάντα νομικό γεγονός, αλλά συχνά πολιτική και θεσμική διάγνωση.
Μπορεί να υπάρχει χωρίς να έχει καταρρεύσει το πολίτευμα.
Συνήθως γίνεται εμφανές μέσα από κρίσεις, σκάνδαλα ή επαναλαμβανόμενες δυσλειτουργίες.

πάμε ειδικά για την Ελλάδα, με ιστορικά παραδείγματα, για να φανεί πότε μιλάμε ξεκάθαρα για πολιτειακό πρόβλημα και πότε για χρόνια θεσμική δυσλειτουργία.

Εθνικός Διχασμός (1915–1922)

Καθαρό πολιτειακό πρόβλημα

Σύγκρουση Βασιλιά – εκλεγμένης κυβέρνησης
Δύο κέντρα εξουσίας, δύο κυβερνήσεις, δύο «νομιμότητες»
Ο στρατός και οι θεσμοί διχάζονται
Εδώ το πολίτευμα δεν λειτουργεί ενιαία. Το κράτος πρακτικά σπάει στα δύο.

Μεσοπόλεμος & πραξικοπήματα (1922–1936)

Συνεχές πολιτειακό πρόβλημα
Εναλλαγή μοναρχίας – δημοκρατίας
Στρατιωτικές παρεμβάσεις στην πολιτική
Αστάθεια Συντάγματος (συχνές αναστολές)

Το πρόβλημα δεν είναι «κακή κυβέρνηση», αλλά έλλειψη σταθερών θεσμών.

Δικτατορία Μεταξά (1936–1941)

Κατάλυση του πολιτεύματος
Αναστολή Συντάγματος
Κατάργηση κομμάτων και ελευθεριών
Εδώ δεν μιλάμε απλώς για πρόβλημα, αλλά για κατάργηση της δημοκρατικής πολιτείας.

Μετεμφυλιακό κράτος (1949–1967)

Θεσμική στρέβλωση, όχι τυπική εκτροπή
Ισχυρός ρόλος Παλατιού και στρατού
Περιορισμένα πολιτικά δικαιώματα για μέρος των πολιτών
Παρακράτος, φακελώματα

Το Σύνταγμα υπάρχει, αλλά η ισονομία και η δημοκρατική ισορροπία όχι.

Χούντα 1967–1974

Ολοκληρωτική πολιτειακή εκτροπή
Στρατιωτικό πραξικόπημα
Κατάργηση θεσμών, βασανιστήρια, λογοκρισία
Απόλυτο πολιτειακό πρόβλημα: δεν υπάρχει δημοκρατική πολιτεία.

Μεταπολίτευση (1974–σήμερα)

Τυπικά σταθερό πολίτευμα — άτυπες δυσλειτουργίες

Θετικά:
Σταθερό Σύνταγμα (1975)
Κατοχύρωση δικαιωμάτων
Εναλλαγή κυβερνήσεων χωρίς εκτροπές

Αλλά:

Υπερσυγκέντρωση εξουσίας στην εκτελεστική
Κομματικοποίηση θεσμών
Πελατειακό κράτος
Αδύναμοι μηχανισμοί ελέγχου

Γι’ αυτό πολλοί μιλούν σήμερα για «πολιτειακό πρόβλημα λειτουργίας», όχι νομιμότητας.

Κρίση χρέους (2010–2018)

Οριακή δοκιμασία της πολιτείας
Περιορισμένη εθνική κυριαρχία
Νομοθέτηση με κατεπείγοντα
Αίσθηση αποξένωσης πολιτών από αποφάσεις
Δεν κατέρρευσε το πολίτευμα, αλλά κλονίστηκε η δημοκρατική εμπιστοσύνη.

Συμπέρασμα

Η Ελλάδα ιστορικά είχε επαναλαμβανόμενα πολιτειακά προβλήματα, αλλά μετά το 1974 δεν έχει πολιτειακή εκτροπή, έχει χρόνια θεσμική δυσλειτουργία.

Βασικό λάθος: Δεν άλλαξε τότε το πολίτευμα. Η Ελλάδα δεν έγινε Προεδρευόμενη Δημοκρατία επί Ανδρέα Παπανδρέου.

Η Ελλάδα είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία από το 1974–1975, με το Σύνταγμα της Μεταπολίτευσης (Καραμανλής).

Άρα:

Δεν υπήρξε «μακρινή αλλαγή επί Ανδρέα»
Το πολίτευμα ήταν ήδη προεδρευόμενο πριν κυβερνήσει το ΠΑΣΟΚ
Αυτό από μόνο του καταρρίπτει τον πυρήνα του ισχυρισμού σας.

Τι όντως άλλαξε το 1986 (και εδώ γίνεται η σύγχυση)

Το 1986, με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, έγινε αναθεώρηση του Συντάγματος που:

περιόρισε τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας και ενίσχυσε τον ρόλο της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού

Όμως:

Δεν άλλαξε το πολίτευμα
Δεν καταργήθηκε θεσμός
Δεν καταλύθηκε η διάκριση των εξουσιών

Άρα μιλάμε για μετατόπιση ισορροπίας εξουσιών, όχι για «στρεβλό πολίτευμα».

Ο μύθος της «ισχυρής Προεδρικής Δημοκρατίας»

Ο ισχυρισμός υπονοεί ότι πριν:

«ο Πρόεδρος ήταν εγγυητής και όλα πήγαιναν καλύτερα»

Ιστορικά αυτό δεν στέκει:

Οι αυξημένες αρμοδιότητες του ΠτΔ (1975–1986): δημιούργησαν θεσμικές συγκρούσεις

δεν απέτρεψαν κομματισμό
δεν παρήγαγαν καλύτερη διακυβέρνηση

Αντίθετα, θεωρήθηκαν επικίνδυνες για πολιτειακή αστάθεια, λόγω της εμπειρίας:

Παλατιού
εκτροπών
παρεμβάσεων μη εκλεγμένων πόλων εξουσίας
Η αναθεώρηση του 1986 έκλεισε αυτόν τον κύκλο, δεν τον άνοιξε.

Το πραγματικό πρόβλημα: όχι το πολίτευμα, αλλά η λειτουργία του

Η μεταπολιτευτική Ελλάδα έχει:

σωστό και σταθερό πολίτευμα
προβληματική εφαρμογή

Τα βασικά προβλήματα είναι:
κομματικοποίηση κράτους
πελατειακές σχέσεις
αδύναμοι μηχανισμοί ελέγχου
κοινωνική ανοχή σε θεσμικές στρεβλώσεις

Όλα αυτά υπήρχαν πριν το 1981,
ενισχύθηκαν διακομματικά,
και δεν προκύπτουν θεσμικά από τον ρόλο του ΠτΔ.

Λογικό άλμα και συναισθηματική φόρτιση

Ο ισχυρισμός:

συνδέει θεσμική αλλαγή του 1986 με οικονομική κατάρρευση 2010 επί Τσίπρα δεκαετίες μετά

Αυτό είναι post hoc fallacy (αφού σας αρέσουν και τα Αμεςρικάνικα) : «έγινε Α → μετά έγινε Β → άρα φταίει το Α», χωρίς θεσμική, οικονομική ή ιστορική απόδειξη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Ελλάδα δεν άλλαξε πολίτευμα επί Ανδρέα Παπανδρέου. Είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία από το 1975. Το 1986 απλώς περιορίστηκαν οι αρμοδιότητες του Προέδρου για να αποφευχθούν θεσμικές συγκρούσεις, όχι για να “στρεβλωθεί” το σύστημα. Τα σημερινά προβλήματα δεν είναι πολιτειακά αλλά λειτουργικά: πελατειακό κράτος, κομματισμός και αδύναμοι έλεγχοι, που υπάρχουν διαχρονικά και διακομματικά.»

Ο ισχυρισμός είναι ιστορικά και θεσμικά εσφαλμένος
Συγχέει πολίτευμα με αναθεώρηση
"Φορτώνει" σε ένα γεγονός του 1986 ευθύνες δεκαετιών