Γέννηση: Πολιτικές συζητήσεις & πρακτικές λύσεις. Πολιτική, πολιτικοί & πολιτικές στην Ελλάδα, διάλογος για ανασύνθεση κράτους, θεσμών & κοινωνίας, επικαιρότητα, κοινωνικά προβλήματα, κυβέρνηση, νομοσχέδια, νέα, εκλογές, αποχή, δημοσκόπηση

Eλεγκτγς των κομμάτων? Εδώ ούτε τα δικαστήρια δεν μπορούν να τους ελέγξουν αυτούς τους ********** [ΜΗ ΕΠΙΤΡΕΠΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ] . Θα μπορέσουν οι απλοί πολίτες?

Ο προβληματισμός είναι απόλυτα θεμιτός:

Όταν ακόμη και η Δικαιοσύνη αντιμετωπίζει δυσκολίες στο να ελέγξει την κομματική αυθαιρεσία, πώς μπορούν οι πολίτες να λειτουργήσουν ως πραγματικός μηχανισμός ελέγχου;

Η απάντηση είναι ότι ο έλεγχος των κομμάτων από τους πολίτες δεν υποκαθιστά τους θεσμούς.
Τους συμπληρώνει, τους ενισχύει, και σε πολλές χώρες έχει αποδειχθεί καθοριστικός.

1. Τι εννοούμε με τον όρο “Ελεγκτής Κομμάτων”

Ο όρος ελεγκτής κομμάτων δεν αφορά «δικαστική εξουσία», «ποινική δίωξη» ή «ποινή».
Αφορά έναν θεσμικό, συμμετοχικό και διαφανή μηχανισμό κοινωνικού ελέγχου, με τέσσερις μορφές:

α) Έλεγχος διαφάνειας

Οι πολίτες ελέγχουν:

τις δαπάνες των κομμάτων,

τις χρηματοδοτήσεις,

τις προεκλογικές πρακτικές,

τα ασυμβίβαστα.

Όχι μόνο μέσω του κράτους – αλλά και μέσω δημόσιων ψηφιακών εργαλείων που επιτρέπουν σε όλους να βλέπουν τι πραγματικά συμβαίνει.

β) Έλεγχος λογοδοσίας

Μηχανισμός όπου:

καταγράφονται υποσχέσεις,

παρακολουθείται η υλοποίηση,

δημοσιεύονται δείκτες απόδοσης.

Οι πολίτες λειτουργούν ως θεσμικό φίλτρο αξιοπιστίας.

γ) Κοινωνική εποπτεία

Αφορά επιτροπές πολιτών, ανεξάρτητες από κόμματα, που συμμετέχουν ως παρατηρητές:

στις διαδικασίες κομματικών συνεδρίων,

στις εσωτερικές εκλογές,

στην τήρηση δημοκρατικών διαδικασιών.

δ) Διασφάλιση εσωκομματικής δημοκρατίας

Οι πολίτες δεν επιβάλλουν αποφάσεις∙
διασφαλίζουν ότι κανένα κόμμα δεν λειτουργεί ως κλειστή ολιγαρχία χωρίς κανόνες.

2. Γιατί λειτουργεί – ακόμη και όταν οι θεσμοί δυσκολεύονται

Σύγχρονα πολιτικά συστήματα έχουν δείξει ότι ο συνδυασμός:

δικαστικού ελέγχου,

ανεξάρτητων αρχών,

ψηφιακής διαφάνειας,

δημοκρατικής συμμετοχής,

μπορεί να παράγει πολύ ισχυρότερο αποτέλεσμα από ό,τι οι θεσμοί μόνοι τους.

Οι πολίτες δεν “παίζουν τον εισαγγελέα”.
Αλλά μπορούν να επιβάλουν στον δημόσιο βίο:

ορατότητα,

λογοδοσία,

πίεση για τήρηση κανόνων.

3. Ο πολίτης δεν αντικαθιστά το κράτος – το ενισχύει

Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι ότι «οι πολίτες δεν μπορούν».
Το πρόβλημα είναι ότι δεν τους δόθηκαν ποτέ τα εργαλεία να μπορούν.

Με σύγχρονα εργαλεία διαφάνειας, ανοιχτής πληροφόρησης και θεσμικής συμμετοχής, ο πολίτης μπορεί να λειτουργήσει:

όχι ως “δικαστής”,

αλλά ως εγγυητής ορθής λειτουργίας της δημοκρατίας.

4. Ο έλεγχος των κομμάτων από τους πολίτες είναι Ευρωπαϊκή πρακτική

Δεν είναι θεωρητικό σχήμα.
Υπάρχει ήδη σε πολλές χώρες:

Σκανδιναβία: δημόσια έγγραφα κομματικής λειτουργίας και παρατηρητές πολιτών.

Ολλανδία: «Δείκτες Δημοκρατίας» με συμμετοχή πολιτών και πανεπιστημίων.

Ισλανδία: συμμετοχή πολιτών σε αναθεωρήσεις καταστατικών κομμάτων.

Εσθονία: ψηφιακή εποπτεία κομματικών δαπανών από την κοινωνία.

Δεν είναι ουτοπία.
Είναι σύγχρονη ευρωπαϊκή διακυβέρνηση.

5. Συμπέρασμα

Οι πολίτες δεν μπορούν –και δεν πρέπει– να υποκαθιστούν τα δικαστήρια.
Μπορούν όμως να αποτελέσουν:

μηχανισμό διαφάνειας,

θεσμικό αντίβαρο,

προληπτικό έλεγχο,

ισχυρή δημοκρατική πίεση,

εγγύηση ότι τα κόμματα δεν λειτουργούν ως ανεξέλεγκτες δομές εξουσίας.

Αυτό είναι ο «Ελεγκτής Κομμάτων»:
ένα εργαλείο δημοκρατίας, όχι ένα υποκατάστατο της Δικαιοσύνης.

Αυτό αν λειτουργήσει πραγματικά, με τα χρόνια έχει πολλά να αποδώσει, γιατί θα υπάρχει ως παρακαταθήκη δεδομένων και αλήθειας ειδικά για τις επόμενες γενιές.

Από την παρακολουθηση της συζήτησης πείστηκα κι επικροτώ για τη θεσμοθέτηση του ελεγκτή κομμάτων, που πρόκειται για ανοιχτή πλατφόρμα παρακολούθησης καταγραφής αναφοράς από τους πολίτες όσα αφορούν τα εκλεγμένα από αυτούς κόμματα όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, αφού οι πολίτες τους δίνουν την ύπαρξή τους.